Το 64 μ.Χ., η Ρώμη καίγεται. Εννέα μέρες και εννέα νύχτες. Δεκατέσσερις συνοικίες. Τρεις ισοπεδώνονται εντελώς. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι χάνουν τα πάντα μέσα σε μια νύχτα.

Μακριά, στη Γαλατία, η Λυών στα αρχαία το Lugdunum ακούει τα νέα. Δεν είχε καμία υποχρέωση. Καμία συμφωνία. Κανείς δεν την πίεζε. Κι όμως, οι πολίτες της μάζεψαν ένα σημαντικό ποσό και το έστειλαν στη Ρώμη για τα θύματα.

Ένα χρόνο αργότερα, η Λυών καίγεται κι αυτή.

Ο Νέρων, ο γνωστός Νέρων, όχι κάποιος ενάρετος αυτοκράτορας στέλνει πίσω ισόποσο ποσό για την αποκατάσταση της πόλης.

Ο Σενέκας σχολίασε αυτή την ανταλλαγή με μια παρατήρηση που δεν χάνει ποτέ την επικαιρότητά της: αυτοί που βοήθησαν χθες είναι αυτοί που χρειάζονται βοήθεια σήμερα. Η τύχη δεν κάνει εξαιρέσεις. Και η αλληλεγγύη δεν είναι αρετή των δυνατών. Είναι η μόνη λογική απάντηση στο γεγονός ότι κανείς δεν είναι αναπόφευκτα προστατευμένος.

Το 165 μ.Χ., η Ανθωνίνειος Πανώλη χτυπάει την αυτοκρατορία. Εκτιμάται ότι σκοτώνει 5 εκατομμύρια ανθρώπους, ίσως περισσότερους. Στρατιώτες, πολίτες, σκλάβοι, γερουσιαστές. Η ασθένεια δεν διαβάζει τίτλους.

Ο Μάρκος Αυρήλιος δεν ήταν ο τύπος που αποστασιοποιείται. Δεν έκλεισε τις πύλες του παλατιού. Οργάνωσε ιατρική φροντίδα, διένειμε σιτάρι, αντιμετώπισε την κρίση ως κρατική ευθύνη, όχι ως «κακή τύχη που θα περάσει».

Και μέσα σε αυτό το χάος, έγραφε στα ημερολόγιά του, τα Εις εαυτόν, μια παρατήρηση που μοιάζει απλή αλλά δεν είναι: «Αυτό που βλάπτει την κυψέλη, βλάπτει και τη μέλισσα.»

Δεν μπορείς να είσαι εντάξει όταν οι γύρω σου καταρρέουν. Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα.

Ας μιλήσουμε ευθέως.

Ζούμε σε μια εποχή που έχουμε μάθει να «σκρολάρουμε» την καταστροφή. Σεισμός στην Τουρκία, πλημμύρες στη Θεσσαλία, φωτιές στην Αττική. Βλέπεις τις εικόνες, νιώθεις κάτι για λίγα δευτερόλεπτα και μετά συνεχίζεις.

Δεν είσαι κακός. Απλώς έχεις μάθει να προστατεύεσαι από την υπερφόρτωση.

Αλλά υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να προστατεύεσαι και στο να αποσυνδέεσαι εντελώς. Και η διαφορά αυτή έχει συνέπειες για σένα, όχι μόνο για τους άλλους.

Ο Σενέκας έγραφε: «Το απροσδόκητο βαραίνει περισσότερο μια συμφορά.» Και εδώ είναι ένα μικρό μυστικό: αν ζεις σαν να σε αφορά μόνο ό,τι συμβαίνει στη δική σου αυλή, η επόμενη κρίση, η δική σου, θα σε βρει εντελώς απροετοίμαστο. Γιατί δεν θα έχεις εξασκήσει τον μυ της αλληλεγγύης. Και όταν τον χρειαστείς εσύ, θα έχεις ήδη δείξει στους γύρω σου τι αξία δίνεις σε αυτόν.

Δεν έχεις επιλογή όταν χτυπήσει ο σεισμός. Δεν ελέγχεις τα ρίχτερ. Αλλά ελέγχεις αν τα επόμενα 10 λεπτά θα τα περάσεις σκρολάροντας ή κάνοντας κάτι συγκεκριμένο.

Η αλληλεγγύη δεν είναι συναίσθημα. Είναι απόφαση.

Και η Λυών του 64 μ.Χ., μια πόλη που δεν είχε κανένα λόγο να βοηθήσει τη Ρώμη, εκτός από το ότι ένιωθε ότι έτσι πρέπει, έγινε ακριβώς αυτή η απόφαση ένα χρόνο αργότερα η αιτία που δέχτηκε βοήθεια.

«Ωραία θεωρία. Αλλά η χώρα καίγεται κάθε καλοκαίρι και κανείς δεν λογοδοτεί. Γιατί να βοηθάω εγώ όταν οι υπεύθυνοι δεν κάνουν τίποτα;»

Δίκαιο. Και ο θυμός σου είναι θεμιτός.

Αλλά πρόσεξε τι κάνεις: συνδέεις την προσωπική σου πράξη με τη συμπεριφορά του κράτους. Λες: «Αφού αυτοί δεν κάνουν τη δουλειά τους, ούτε εγώ θα κάνω τη δική μου.»

Αυτό δεν είναι διαμαρτυρία. Είναι παράδοση.

Ο Στωικισμός δεν σου ζητάει να αγνοείς την αδικία ή να τη συγχωρείς. Σου ζητάει κάτι πιο δύσκολο: να συνεχίσεις να κάνεις αυτό που είναι σωστό, ανεξάρτητα από το τι κάνουν οι άλλοι. Γιατί η ηθική σου δεν είναι αντίδραση στη συμπεριφορά των άλλων. Είναι δική σου.

Αν την παραδώσεις στο κράτος για να τη διαχειριστεί, την έχεις ήδη χάσει.

Σήμερα, τις επόμενες 24 ώρες, κάνε ένα πράγμα μικρό, συγκεκριμένο, μετρήσιμο:

Βρες έναν οργανισμό, μια ομάδα εθελοντών ή μια τοπική δράση που αντιμετωπίζει μια πραγματική κρίση όπως φωτιές, πλημμύρες, κοινωνική ανάγκη. Δεν χρειάζεται να είναι μακριά.

Κάνε ένα βήμα: είτε μια μικρή δωρεά, είτε ένα email για εθελοντισμό, είτε απλά μοιράσου την πληροφορία με 3 ανθρώπους που ξέρεις.

Δεν σώζεις τον κόσμο. Αλλά αποφασίζεις ότι δεν αποσυνδέεσαι.

Και αυτή η απόφαση, μικρή όπως φαίνεται είναι η αρχή της συμπάθειας που περιγράφουν οι Στωικοί: η αναγνώριση ότι ό,τι συμβαίνει στον διπλανό, σου συμβαίνει κι εσένα με κάποιο τρόπο, κάποτε.

Καλή δύναμη,

Γιώργος

Υ.Γ. Εσύ τι κάνεις όταν βλέπεις κάποιον να χρειάζεται βοήθεια;

🤝 Βοηθάω αμέσως.

🤔 Εξαρτάται από την περίσταση.

😶 Συνήθως κοιτάω αλλού.