Το 65 μ.Χ., ο Σενέκας λαμβάνει εντολή από τον Νέρωνα να αυτοκτονήσει. Δεν είναι η πρώτη του δοκιμασία. Έχει εξοριστεί, έχει χάσει την περιουσία του, έχει δει φίλους να πέφτουν. Τώρα του ζητούν και τη ζωή του.

Δεν παρακαλάει. Δεν εκρήγνυται. Δεν κάνει τίποτα που θα επιτάχυνε τον θάνατό του με τρόπο άσχημο. Ανοίγει τις φλέβες του ήρεμα, μιλά στους φίλους του, δίνει οδηγίες. Μέχρι το τέλος, δεν κάνει τίποτα για να κάνει την κατάσταση χειρότερη. Και αυτό, μόνο αυτό, είναι που ελέγχει.

Ο Επίκτητος δεν έχει τίποτα να χάσει γιατί απλούστατα δεν έχει τίποτα. Σκλάβος, χωλαίνει, φτωχός. Κάθε μέρα του φέρνει νέα προβλήματα που δεν επέλεξε και δεν μπορεί να αποφύγει.

Και όμως, αυτός ο άνδρας έγινε ο φιλόσοφος που δίδαξε αυτοκράτορες. Γιατί κατάλαβε νωρίς κάτι που οι περισσότεροι καταλαβαίνουν αργά ή ποτέ: δεν ελέγχεις αν θα βρέξει. Ελέγχεις μόνο αν θα βγεις χωρίς μπουφάν στη βροχή και θα αρχίσεις να φωνάζεις στα σύννεφα.

Ο Σενέκας έφτασε στο τέλος με αξιοπρέπεια. Ο Επίκτητος έζησε όλη του τη ζωή με αξιοπρέπεια. Δύο διαφορετικές ζωές, ίδιο συμπέρασμα: η καταιγίδα δεν σε σκοτώνει. Η αντίδρασή σου στην καταιγίδα, ναι.

Ξέρεις πώς είναι. Μια κακή μέρα δεν έρχεται ποτέ μόνη της.

Χάνεις έναν πελάτη και την ίδια μέρα χαλάει και ο εκτυπωτής. Μαλώνεις με τον σύντροφό σου και το αυτοκίνητο αρνείται να ξεκινήσει. Έχεις deadline και πέφτει το σύστημα. Η ζωή δεν διαβάζει καμία ατζέντα.

Και εκεί, σε εκείνη ακριβώς τη στιγμή, κάνεις ένα από τα δύο: ή σταθεροποιείς την κατάσταση ή την επιδεινώνεις. Δεν υπάρχει τρίτη επιλογή.

Το να φωνάξεις στον υπάλληλο που δεν φταίει. Το να στείλεις το email που δεν έπρεπε. Το να παρατήσεις τη συνάντηση επειδή «δεν αντέχεις άλλο». Το να πιεις παραπάνω για να ξεχαστείς. Αυτές είναι οι κινήσεις που μετατρέπουν μια κακή μέρα σε κακή εβδομάδα και μια κακή εβδομάδα σε κρίση.

Δεν έχεις επιλογή να σταματήσεις τη βροχή. Αλλά έχεις επιλογή να μην ανοίξεις την ομπρέλα σου ανάποδα και να γκρινιάζεις που βρέχεσαι. Ο Επίκτητος δεν μπορούσε ν' αλλάξει τίποτα στη ζωή του και έγινε ο πιο ελεύθερος άνθρωπος της εποχής του, γιατί ποτέ δεν έκανε την κατάσταση χειρότερη.

«Είναι εύκολο να το λες. Όταν όλα πηγαίνουν στραβά ταυτόχρονα, δεν μπορείς να μένεις ψύχραιμος.»

Σωστό. Κανείς δεν μένει τέλεια ψύχραιμος. Ούτε ο Σενέκας. Ούτε ο Μάρκος. Ούτε ο Επίκτητος.

Αλλά το ζητούμενο δεν είναι η τελειότητα. Είναι η παύση. Ένα δευτερόλεπτο πριν την αντίδραση είναι αρκετό για να ρωτήσεις: αυτό που πάω να κάνω θα βοηθήσει ή θα χαλάσει περισσότερα; Αν η απάντηση είναι «θα χαλάσει», μην το κάνεις. Αυτό δεν είναι ψυχραιμία. Είναι η ελάχιστη δυνατή αυτοσυγκράτηση. Και συχνά αρκεί.

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις ότι «όλα πάνε στραβά», πριν κάνεις οτιδήποτε, πριν μιλήσεις, πριν στείλεις, πριν αποφασίσεις ρώτα μόνο αυτό: θα το κάνω καλύτερο ή χειρότερο; Αν δεν ξέρεις την απάντηση, μην κάνεις τίποτα. Η αδράνεια είναι πάντα καλύτερη από την καταστροφή.

Καλή δύναμη.

The Stoic Journal