Ο Μάρκος Αυρήλιος διοικούσε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία που είχε δει ο κόσμος. Εκατομμύρια ψυχές, σύνορα που δεν χωρούσαν σε κανένα χάρτη, στρατοί που κινούνταν με μια λέξη του. Αν υπήρχε ποτέ κάποιος που έπρεπε να νιώθει ότι ελέγχει τα πάντα, ήταν αυτός.

Και όμως. Στα Εις Εαυτόν γράφει επανειλημμένα: «Δεν χρειάζεται να το κάνεις κάτι μεγάλο. Δεν χρειάζεται να σε αναστατώσει.» Δεν το γράφει για τους άλλους. Το γράφει γιατί ο ίδιος αγωνίζεται. Η παρόρμηση για έλεγχο τον κυνηγά και το ξέρει. Ο αυτοκράτορας που ελέγχει τα πάντα δεν μπορεί να ελέγξει τον εαυτό του. Γι' αυτό γράφει. Κάθε μέρα.

Ο Επίκτητος δεν ελέγχει τίποτα. Ούτε το σώμα του. Γεννήθηκε σκλάβος, χωλαίνει από τραυματισμό που έγινε από τον αφέντη του, δεν έχει περιουσία, δεν έχει εξουσία.

Και είναι ο πιο ελεύθερος άνθρωπος στη Ρώμη.

Γιατί έχει κάνει κάτι που ο Μάρκος παλεύει να κάνει από το θρόνο του: αποδέχτηκε πλήρως τα όρια του ελέγχου του. «Μερικά πράγματα είναι στο χέρι μας. Τα υπόλοιπα δεν είναι.» Αυτό δεν είναι παραίτηση. Είναι η πιο δύσκολη νίκη που μπορεί να κερδίσει κάποιος.

Ο αυτοκράτορας παλεύει με αυτό που ο σκλάβος έχει ήδη λύσει.

Ξέρεις αυτό το αίσθημα. Όταν κάποιος στη δουλειά κάνει κάτι λάθος ή έστω διαφορετικά από ό,τι θα το έκανες εσύ, νιώθεις το στομάχι σου να σφίγγεται. Όταν ο σύντροφός σου δεν βάζει το πλυντήριο ή ξεχνάει να πετάξει τα σκουπίδια. Όταν ο συνεργάτης αργεί να απαντήσει. Όταν η παρουσίαση δεν έγινε ακριβώς όπως είχες φανταστεί.

Μικρά πράγματα. Αλλά δεν τα αφήνεις να περάσουν έτσι.

Εδώ είναι το πρόβλημα: η ανάγκη για έλεγχο δεν σε προστατεύει από το χάος. Σε κουράζει πριν φτάσει το χάος. Ξοδεύεις ενέργεια για πράγματα που δεν αξίζουν ενέργεια, και δεν σου μένει τίποτα για αυτά που μετράνε.

Γνωρίζεις την Jeannie Gaffigan;

Η Jeannie Gaffigan είναι ηθοποιός και τυχαία έπεσα σε ένα άρθρο που έλεγε ότι χρειάστηκε έναν όγκο στον εγκέφαλο για να το καταλάβει. Δέκα ώρες χειρουργείο και μια μακρά ανάρρωση για να δει ότι αυτό που νόμιζε πως ήταν δύναμη, ο έλεγχος, η προσοχή στη λεπτομέρεια, το να γίνονται τα πράγματα σωστά ήταν τελικά ένα βάρος που κουβαλούσε χωρίς να το ξέρει.

Δεν έχεις επιλογή να σταματήσεις να νιώθεις την ανάγκη για έλεγχο. Αυτή είναι η φύση σου. Αλλά έχεις επιλογή να μην παραδίνεσαι κάθε φορά. Να κάνεις παύση. Να ρωτήσεις: αξίζει αυτό τη δύναμή μου;

Ο Επίκτητος απάντησε σε αυτή την ερώτηση χωρίς να έχει τίποτα. Εσύ την απαντάς κάθε μέρα, έχοντας τα πάντα.

«Αλλά αν δεν ελέγξω εγώ, ποιος θα ελέγξει; Τα πράγματα θα πάνε στραβά.»

Μερικές φορές, ναι. Θα πάνε στραβά. Αυτό είναι αλήθεια.

Αλλά κάνε τον λογαριασμό. Πόσες φορές τα πράγματα πήγαν στραβά επειδή δεν επενέβης; Και πόσες φορές η επέμβασή σου κόστισε σε σχέσεις, σε ενέργεια, σε εμπιστοσύνη περισσότερο από ό,τι άξιζε το αποτέλεσμα;

Ο Στωικισμός δεν σου λέει να αδιαφορείς. Σου λέει να ξοδεύεις τη δύναμή σου εκεί που έχει αποτέλεσμα. Ο έλεγχος για χάρη του ελέγχου δεν είναι αρετή, είναι σπατάλη.

Σήμερα, την πρώτη φορά που θα νιώσεις αυτό το σφίξιμο, το «δεν γίνεται έτσι», κάνε μια παύση τριών δευτερολέπτων και ρώτα: αυτό θα με απασχολεί σε ένα χρόνο; Αν όχι, άφησέ το να περάσει. Χωρίς λόγια, χωρίς παρέμβαση.

Καλή δύναμη.

The Stoic Journal