Είναι 483 π.Χ. Οι Πέρσες έρχονται ξανά. Όλοι το ξέρουν. Η ερώτηση δεν είναι αλλά το πότε.

Η Αθήνα δεν έχει στρατό ξηράς που να αντέξει τον Ξέρξη. Αυτό είναι γεγονός. Ο Θεμιστοκλής το βλέπει καθαρά και δεν χάνει χρόνο να παραπονεθεί γι' αυτό.

Αντί να ζητήσει αυτό που δεν έχει, κοιτάει τι έχει: ασήμι από τα ορυχεία του Λαυρίου. Και μια ιδέα που κανείς άλλος δεν τολμά να πει δυνατά: «Δεν θα τους νικήσουμε στη στεριά. Θα τους νικήσουμε στη θάλασσα.»

Χτίζει 200 τριήρεις. Πείθει τους Αθηναίους να εγκαταλείψουν την πόλη τους. Και στη Σαλαμίνα, με πλοία αντί για οπλίτες, συντρίβει την περσική αρμάδα.

Δεν περίμενε να του δώσουν αυτό που χρειαζόταν. Μετέτρεψε αυτό που είχε σε αυτό που χρειαζόταν.

Μάιος 1825. Στο Μανιάκι της Μεσσηνίας.

Ο Ιμπραήμ πασάς έρχεται με 6.000 στρατιώτες, έμπειρους, εξοπλισμένους, πειθαρχημένους. Ο Παπαφλέσσας έχει μαζί του περίπου 2.000 αγωνιστές, ανεκπαίδευτους, με ανύπαρκτο εξοπλισμό.

Οι άλλοι οπλαρχηγοί αρνούνται να έρθουν. Ενισχύσεις δεν υπάρχουν. Ο Παπαφλέσσας το ξέρει.

Και μένει.

Δεν μένει από αφέλεια. Ξέρει ακριβώς τι θα συμβεί. Μένει γιατί έχει αποφασίσει ποιος είναι και πού στέκεται. Σκοτώνεται εκεί, στο έδαφος, με το πρόσωπο στραμμένο προς τον εχθρό.

Δεν κέρδισε τη μάχη. Αλλά η στάση του έγινε το παράδειγμα που κράτησε ζωντανή την επανάσταση στις πιο σκοτεινές της στιγμές.

Κάποιες φορές το να σταθείς εκεί που πρέπει με ό,τι έχεις, είναι η ίδια η νίκη.

Ας μιλήσουμε για αυτό που ακούω συχνά.

«Δεν μπορώ να κάνω καλή δουλειά γιατί δεν έχω την υποστήριξη που χρειάζομαι.» «Η εταιρεία δεν μου δίνει τα εργαλεία.» «Το αφεντικό μου δεν με βοηθάει.» «Η αγορά είναι δύσκολη, δεν είναι δικό μου λάθος.»

Όλα αυτά μπορεί να είναι αλήθεια. Δεν αμφισβητώ κανένα από αυτά.

Αλλά υπάρχει μια ερώτηση που κρύβεται από κάτω: Χρησιμοποιείς αυτές τις συνθήκες ως εξήγηση ή ως δικαιολογία;

Γιατί υπάρχει διαφορά. Η εξήγηση περιγράφει την πραγματικότητα. Η δικαιολογία σε απαλλάσσει από την ευθύνη για το τι κάνεις μέσα σε αυτή την πραγματικότητα.

Ο νέος επαγγελματίας που μπαίνει σε εταιρεία με χαμηλό ηθικό και λέει «τι να κάνω, έτσι είναι» κι αρχίζει να αποδίδει στο επίπεδο του περιβάλλοντός του. Ο επιχειρηματίας που δεν βρίσκει χρηματοδότηση και σταματάει να χτίζει αντί να χτίζει αλλιώς. Ο πωλητής που δεν κλείνει συμφωνίες και ρίχνει το φταίξιμο στο προϊόν χωρίς να ρωτήσει τι μπορεί να κάνει διαφορετικά.

Δεν έχεις επιλογή με αυτή την έννοια: δεν μπορείς να ελέγξεις αν η εταιρεία σου είναι καλή, αν η αγορά είναι δίκαιη, αν ο προϊστάμενός σου είναι ικανός. Αυτά είναι εκτός χεριών σου.

Αυτό που είναι στα χέρια σου: αν θα δώσεις το 100% σου με αυτά που έχεις. Αν θα κοιτάξεις όπως ο Θεμιστοκλής τι έχεις αντί για τι σου λείπει. Και αν, όταν δεν υπάρχει άλλη επιλογή, θα σταθείς εκεί που πρέπει όπως ο Παπαφλέσσας στο έδαφος του Μανιακίου.

«Εντάξει, αλλά υπάρχει όριο. Δεν μπορείς να κάνεις θαύματα με ανύπαρκτους πόρους. Κάποια στιγμή πρέπει να αναγνωρίσεις ότι το σύστημα είναι στημένο εναντίον σου.»

Σωστό. Και κανείς δεν σου ζητάει να αρνηθείς την πραγματικότητα.

Αλλά πρόσεξε τη διαφορά μεταξύ δύο ανθρώπων που αντιμετωπίζουν το ίδιο άδικο σύστημα: ο ένας το χρησιμοποιεί ως λόγο να σταματήσει να προσπαθεί· ο άλλος το αναγνωρίζει, το ονομάζει, και μετά κάνει ό,τι μπορεί μέσα σε αυτό.

Ο Θεμιστοκλής δεν αρνήθηκε ότι δεν είχε στρατό ξηράς. Απλώς αρνήθηκε να το κάνει πρόβλημά του.

Ο Στωικισμός δεν είναι τυφλή υποταγή στις συνθήκες. Είναι διαχωρισμός αυτού που εξαρτάται από σένα από αυτό που δεν εξαρτάται και η απόλυτη εστίαση στο πρώτο.

Το σύστημα μπορεί να είναι άδικο. Η απόδοσή σου μέσα σε αυτό εξακολουθεί να είναι δική σου υπόθεση.

Σήμερα, τις επόμενες 24 ώρες, κάνε ένα πράγμα:

Σκέψου μια κατάσταση στη ζωή σου, δουλειά, επιχείρηση, σχέση όπου αισθάνεσαι ότι δεν αποδίδεις στο 100% λόγω εξωτερικών παραγόντων.

Γράψε δύο στήλες. Στην πρώτη: αυτό που δεν ελέγχεις. Στη δεύτερη: αυτό που μπορείς να κάνεις διαφορετικά αύριο ανεξάρτητα από την πρώτη στήλη.

Η δεύτερη στήλη είναι η δουλειά σου. Μόνο αυτή.

Καλή δύναμη.

The Stoic Journal

Υ.Γ. Σε ποια περιοχή της ζωής σου νιώθεις ότι «το σύστημα» σε εμποδίζει περισσότερο και τι κάνεις με αυτό; Απάντησέ μου απευθείας σε αυτό το email.